Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng ngày càng sâu rộng, Tổng Công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) định hướng phát huy năng lực cốt lõi về địa chất, công nghệ và quản trị dự án ngoài khơi để mở rộng không gian phát triển, từng bước tham gia các chuỗi giá trị năng lượng mới, hiện thực hóa sứ mệnh “Tiên phong khơi nguồn năng lượng”.

Cụm giàn xử lý trung tâm BOA và giàn BOD mỏ Bắc PM3CAA - Malaysia

Từ khai thác tài nguyên đến tích hợp giá trị không gian biển

Trong nhiều thập kỷ, biển luôn là địa bàn chiến lược của ngành Dầu khí Việt Nam. Những công trình dầu khí giữa trùng khơi không chỉ tạo nên các dòng năng lượng quan trọng phục vụ phát triển đất nước, mà còn đặt nền móng cho một hệ sinh thái công nghiệp biển tương đối đồng bộ, bao gồm các giàn khai thác, đường ống dẫn khí, cảng dịch vụ, cơ sở chế tạo, đội tàu chuyên dụng và nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao.

Tuy nhiên, dưới tác động của chuyển dịch năng lượng toàn cầu, cách tiếp cận đối với tài nguyên biển đang thay đổi nhanh chóng. Nếu trước đây, mỗi dự án ngoài khơi được phát triển độc lập với mục tiêu khai thác một loại tài nguyên riêng biệt như dầu khí hoặc điện gió, thì hiện nay nhiều quốc gia và tập đoàn năng lượng đang chuyển sang tư duy phát triển hệ sinh thái năng lượng ngoài khơi tích hợp (Integrated Offshore Energy Systems). Đây được xem là một trong những xu hướng nổi bật, góp phần định hình diện mạo ngành năng lượng trong những thập kỷ tới.

Điểm khác biệt của mô hình này là không còn nhìn nhận dầu khí, điện gió ngoài khơi, thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), hydrogen hay khoáng sản biển như những lĩnh vực tách biệt. Thay vào đó, các nguồn tài nguyên, hạ tầng và công nghệ được quy hoạch đồng bộ trong cùng một không gian biển nhằm hình thành các trung tâm năng lượng ngoài khơi (Offshore Energy Hubs). Tại đây, nhiều loại hình năng lượng có thể cùng tồn tại, chia sẻ hạ tầng và hỗ trợ lẫn nhau để tạo ra hiệu quả kinh tế cao hơn so với việc phát triển riêng lẻ từng dự án.

Xu hướng này xuất phát từ chính những lợi thế mà ngành dầu khí đã tạo dựng trong nhiều thập kỷ qua. Hệ thống giàn khai thác, đường ống, cơ sở hậu cần, cảng dịch vụ, đội tàu chuyên dụng, dữ liệu địa chất và mạng lưới vận hành ngoài khơi là những tài sản có giá trị rất lớn. Thay vì đầu tư hoàn toàn mới, nhiều quốc gia đang hướng tới tái sử dụng hoặc tích hợp các hạ tầng hiện hữu để phục vụ các lĩnh vực năng lượng mới. Chẳng hạn, các mỏ dầu khí suy giảm sau khai thác có thể trở thành địa điểm lưu trữ CO₂; hệ thống đường ống ngoài khơi có thể được nghiên cứu để vận chuyển carbon hoặc hydrogen; trong khi các cảng dịch vụ và đội tàu phục vụ dầu khí tiếp tục được khai thác cho hoạt động xây dựng, vận hành các dự án điện gió ngoài khơi.

Không chỉ hạ tầng, dữ liệu và năng lực địa chất cũng đang trở thành tài sản chiến lược. Các nghiên cứu đánh giá cấu trúc địa chất dưới đáy biển vốn được phát triển để tìm kiếm dầu khí ngày nay được ứng dụng trong đánh giá địa điểm lưu trữ carbon, lựa chọn vị trí đặt móng turbine gió ngoài khơi hay khảo sát tiềm năng khoáng sản biển. Điều đó cho thấy, trong bối cảnh mới, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở việc sở hữu nguồn tài nguyên mà còn ở khả năng hiểu biết về lòng đất, môi trường biển và năng lực quản lý các dự án ngoài khơi quy mô lớn.

Thực tiễn quốc tế đang phản ánh rõ xu hướng này. Tại khu vực Biển Bắc, nhiều quốc gia như Na Uy, Vương quốc Anh, Hà Lan và Đan Mạch đã chuyển từ phát triển các dự án đơn lẻ sang quy hoạch các cụm năng lượng ngoài khơi, kết nối dầu khí, điện gió, CCS và hạ tầng truyền tải trong cùng một hệ sinh thái. Các tập đoàn năng lượng như Equinor, TotalEnergies hay Shell cũng đang mở rộng danh mục đầu tư theo hướng tích hợp, tận dụng những năng lực cốt lõi về địa chất, kỹ thuật ngoài khơi và quản lý dự án để tham gia các lĩnh vực mới thay vì phát triển từ một nền tảng hoàn toàn khác. Đây không chỉ là câu chuyện đa dạng hóa hoạt động mà còn là sự chuyển dịch trong tư duy phát triển – từ khai thác một loại tài nguyên sang khai thác tổng hợp giá trị của toàn bộ không gian biển.

Nền tảng dầu khí mở đường cho những nguồn năng lượng mới

Đối với Việt Nam, xu hướng tích hợp năng lượng ngoài khơi mở ra một không gian phát triển rất lớn. Với đường bờ biển dài, vùng biển rộng, tiềm năng dầu khí, gió ngoài khơi và nhiều loại tài nguyên biển, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để từng bước hình thành các chuỗi giá trị năng lượng mới gắn với kinh tế biển. Đây cũng là định hướng phù hợp với chiến lược phát triển của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), trong đó mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới, phát triển kinh tế biển và tối ưu hóa giá trị tài nguyên được xác định là những động lực tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Là đơn vị chủ lực trong trụ cột “Năng lượng” - trụ cột cốt lõi của Petrovietnam, PVEP xác định xu hướng phát triển các trung tâm năng lượng ngoài khơi không chỉ mở ra cơ hội mở rộng danh mục hoạt động mà còn tạo điều kiện để phát huy những năng lực đã được tích lũy. Khác với nhiều doanh nghiệp mới tham gia thị trường năng lượng ngoài khơi, PVEP sở hữu lợi thế từ hệ thống dữ liệu địa chất, địa vật lý được xây dựng qua hàng chục năm nghiên cứu các bể trầm tích Việt Nam; năng lực đánh giá cấu tạo địa chất, mô hình hóa vỉa, thiết kế và phát triển mỏ; kinh nghiệm quản lý các dự án ngoài khơi có yêu cầu kỹ thuật và an toàn cao; cùng đội ngũ chuyên gia được đào tạo bài bản và từng tham gia các dự án trong nước cũng như quốc tế. Đây đều là những năng lực cốt lõi có tính kế thừa và có thể mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới của hệ sinh thái năng lượng ngoài khơi.

PVEP hiện có những lợi thế đặc thù để tham gia vào quá trình mở rộng không gian phát triển. Cụ thể, đó là khả năng quản lý toàn bộ vòng đời của các dự án ngoài khơi, từ nghiên cứu tiền khả thi, khảo sát địa chất, thiết kế kỹ thuật, quản lý đầu tư, xây dựng, vận hành đến quản trị an toàn và môi trường. Trong tầm nhìn dài hạn, PVEP có cơ hội chuyển từ doanh nghiệp chủ yếu tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí thành nhà phát triển các giải pháp năng lượng ngoài khơi dựa trên nền tảng địa chất và công nghệ E&P.

Có thể khẳng định trong bối cảnh phát triển mới, việc nghiên cứu và từng bước tham gia các lĩnh vực năng lượng ngoài khơi tích hợp không chỉ mở ra dư địa tăng trưởng mới cho PVEP mà còn góp phần mở rộng chuỗi giá trị từ doanh nghiệp thăm dò khai thác dầu khí sang nhà phát triển các giải pháp năng lượng ngoài khơi gắn với sứ mệnh "Tiên phong khơi nguồn năng lượng" và chiến lược phát triển dài hạn của Petrovietnam.

PVEP