Trong bối cảnh ngành năng lượng toàn cầu tái cấu trúc sâu rộng, hoạt động mua bán, sáp nhập (M&A) đang mở ra cơ hội để Tổng Công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) gia tăng trữ lượng, mở rộng không gian đầu tư và tạo động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành giá trị bền vững, năng lực quản trị rủi ro xuyên suốt vòng đời thương vụ chính là yếu tố có ý nghĩa quyết định.

Hiện nay, M&A chính là một trong những công cụ quan trọng giúp các doanh nghiệp dầu khí mở rộng trữ lượng, gia tăng quy mô, tiếp cận tài sản chất lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Thực tiễn quốc tế cho thấy quy mô của một thương vụ không đồng nghĩa với thành công. Nhiều doanh nghiệp đã phải đối mặt với áp lực tài chính, suy giảm hiệu quả đầu tư hoặc mất nhiều năm để tái cơ cấu sau M&A. Điều đó cho thấy, trong lĩnh vực thăm dò khai thác dầu khí – nơi các quyết định đầu tư chịu tác động đồng thời của biến động giá dầu, địa chính trị và chính sách năng lượng – quản trị rủi ro đã trở thành yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả của mỗi thương vụ.

Đối với PVEP, để thực hiện chiến lược tăng trưởng giai đoạn 2026-2030, việc xây dựng năng lực quản trị rủi ro bài bản, xuyên suốt toàn bộ vòng đời đầu tư không chỉ góp phần bảo đảm hiệu quả từng thương vụ mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong dài hạn.

Bài học từ các thương vụ M&A dầu khí quốc tế

Nhiều thương vụ M&A trong ngành dầu khí đã mang lại những bài học giá trị về quản trị rủi ro. Điển hình là thương vụ Occidental Petroleum mua lại Anadarko Petroleum năm 2019 với giá trị khoảng 55 tỷ USD. Mặc dù giúp Occidental nhanh chóng mở rộng danh mục tài sản tại lưu vực Permian, việc sử dụng đòn bẩy tài chính lớn khiến doanh nghiệp chịu áp lực nợ đáng kể khi giá dầu lao dốc trong giai đoạn đại dịch COVID-19. Occidental buộc phải cắt giảm cổ tức, bán tài sản và tái cơ cấu tài chính để duy trì thanh khoản. Thương vụ cho thấy hiệu quả đầu tư không chỉ phụ thuộc vào chất lượng tài sản mà còn phụ thuộc vào khả năng quản trị vốn và ứng phó với biến động thị trường.

Bên cạnh đó, thương vụ Total mua lại Maersk Oil năm 2017 với giá trị khoảng 7,45 tỷ USD được xem là ví dụ về chiến lược M&A dựa trên tính bổ trợ giữa các tài sản. Việc lựa chọn những mỏ dầu khí phù hợp với danh mục đầu tư hiện hữu, cùng kế hoạch tích hợp ngay từ đầu, giúp Total củng cố vị thế tại Biển Bắc và kỳ vọng tạo ra giá trị cộng hưởng đáng kể từ tối ưu hóa vận hành. Trường hợp này khẳng định, lựa chọn đúng tài sản và chuẩn bị tốt cho giai đoạn hậu M&A là điều kiện quan trọng để giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Những thương vụ đã cho thấy M&A không đơn thuần là hoạt động mua bán tài sản mà là quá trình quản trị tổng thể, đòi hỏi doanh nghiệp phải kiểm soát tốt các yếu tố tài chính, kỹ thuật, pháp lý, địa chính trị và năng lực quản lý sau giao dịch.

Cụm giàn xử lý trung tâm BOA và giàn BOD mỏ Bắc Dự án Lô PM3CAA, Malaysia

Quản trị rủi ro phải xuyên suốt toàn bộ vòng đời của thương vụ

Trong lĩnh vực dầu khí, các cơ hội đầu tư chất lượng thường xuất hiện trong thời gian ngắn. Vì vậy, quản trị rủi ro cần bắt đầu từ trước khi cơ hội xuất hiện thông qua việc chủ động theo dõi thị trường, xây dựng cơ sở dữ liệu về các khu vực ưu tiên, đối tác chiến lược và các tài sản tiềm năng. Việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian đánh giá, nâng cao chất lượng quyết định đầu tư và tăng khả năng nắm bắt cơ hội.

Bên cạnh đó, công tác thẩm định cần được thực hiện toàn diện trên các phương diện kỹ thuật, tài chính, pháp lý, thương mại và ESG nhằm đánh giá chính xác giá trị tài sản cũng như khả năng tạo giá trị dài hạn. Trong bối cảnh môi trường đầu tư quốc tế ngày càng phức tạp, các yếu tố như địa chính trị, biến động chính sách năng lượng, tỷ giá hay dòng vốn cũng cần được đưa vào quá trình đánh giá rủi ro để xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp.

Quản trị rủi ro cũng không kết thúc khi thương vụ hoàn tất. Việc quản lý sau M&A, bao gồm tích hợp hệ thống quản trị, kiểm soát chi phí, dòng tiền và đánh giá hiệu quả đầu tư, là yếu tố quyết định khả năng hiện thực hóa các giá trị cộng hưởng và nâng cao hiệu quả của danh mục đầu tư trong dài hạn.

M&A – Động lực hiện thực hóa chiến lược tăng trưởng của PVEP

PVEP xác định M&A là công cụ quan trọng để gia tăng trữ lượng, mở rộng đầu tư quốc tế, tối ưu danh mục tài sản và từng bước mở rộng lĩnh vực sản xuất kinh doanh theo chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030. Với việc nhiều công ty dầu khí quốc tế đang tái cơ cấu danh mục đầu tư, M&A mở ra cơ hội để PVEP tiếp cận các tài sản có chất lượng, công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản trị hiện đại, qua đó rút ngắn thời gian đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tạo động lực tăng trưởng mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, PVEP đang từng bước hoàn thiện khung quản trị M&A theo hướng đồng bộ và xuyên suốt, từ xác định tiêu chí lựa chọn tài sản, đánh giá khẩu vị rủi ro, phân cấp thẩm quyền đến quản trị sau đầu tư. Cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao chất lượng các quyết định đầu tư mà còn bảo đảm các thương vụ M&A phù hợp với chiến lược phát triển của Tổng công ty và định hướng của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam)

Có thể khẳng định, quản trị rủi ro sẽ không chỉ là công cụ kiểm soát đầu tư mà còn trở thành lợi thế cạnh tranh của PVEP.  Với việc xây dựng năng lực quản trị M&A theo thông lệ quốc tế, PVEP sẽ chủ động nắm bắt các cơ hội đầu tư chất lượng, nâng cao hiệu quả danh mục tài sản và tạo nền tảng vững chắc để thực hiện mục tiêu tăng trưởng bền vững trong giai đoạn phát triển mới.

Trong bối cảnh hiện nay, hoạt động M&A chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi doanh nghiệp không dừng lại ở việc nhận diện cơ hội, mà còn đủ năng lực đánh giá, kiểm soát và xử lý rủi ro trong từng giai đoạn của thương vụ. Với sự chuẩn bị đồng bộ về nguồn lực, cơ chế quản trị và năng lực tích hợp sau đầu tư, PVEP có cơ sở để chủ động lựa chọn những tài sản phù hợp, chuyển hóa các cơ hội M&A thành giá trị dài hạn, qua đó góp phần hiện thực hóa chiến lược tăng trưởng và mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn mới.